• В Беларуси
  • Наука
  • Интернет и связь
  • Гаджеты
  • Игры
  • Оружие
  • Архив новостей
    ПНВТСРЧТПТСБВС
  1. Суд по делу «ноль промилле», новые задержания, планы по экстрадиции Тихановской. Что происходит 2 марта
  2. В Беларуси ввели очередные пенсионные изменения. Что это означает для трудящихся
  3. Лукашенко рассказал о подробностях переговоров с Путиным
  4. В Витебске увольняют Владимира Мартова — реаниматолога, который первым в Беларуси честно говорил о ковиде
  5. «Думал, что это простуда. Оказалось, нужна пересадка сердца». История Вячеслава, пережившего трансплантацию
  6. «Проверяли даже на близнецах». В метро запустили оплату проезда по лицу. Как это работает
  7. Виктор Лукашенко получил звание генерал-майора запаса. Предыдущее его известное звание — капитан
  8. Беларусбанк вводит лимиты по некоторым операциям с банковскими карточками
  9. Горбачев: Я не раз говорил, что Союз можно было сохранить
  10. Какой будет погода весной и стоит ли прятать теплые пуховики в марте
  11. С 2 марта снова дорожает автомобильное топливо
  12. Латушко ответил жене Макея: Глубина лицемерия и неспособность видеть правду и ложь просто зашкаливает
  13. Чиновники обновили базу тунеядцев. С мая с иждивенцев будут брать по полным тарифам за отопление и газ
  14. Что известно о «собственной ракете для „Полонеза“», которую создали в Беларуси
  15. Суды над журналистами, маникюр прокурора, морозы и снег. Февраль-2021 — в фотографиях TUT.BY
  16. Был боссом Дудя, построил крутой бизнес в России, а сейчас помогает пострадавшим за позицию в Беларуси
  17. «Пары начинались в 3 утра». Белорусы, которые учатся в Китае, не могут вернуться в вуз
  18. Прививать всех желающих от COVID-19 начнут в апреле. Вакцина будет от белорусского предприятия
  19. Водители жаловались, что после поездки по М10 не могут отмыть машины. Вот что рассказали дорожники
  20. Получающих зарплату «в конвертах» планируют привлекать по «административке»
  21. «Подошел мужчина в одежде рыбака». Как судили пенсионерок, задержанных на выходе из электрички
  22. Минчанка из списка Forbes отсидела 20 суток и рассказала о «консервативном патриархате» в Жодино
  23. Вот почему он стоит больше 100 тысяч евро. В Минск привезли первый Mercedes S-класса нового поколения
  24. Ватные палочки, серные пробки. Врач — о том, из-за чего еще слух может стать хуже
  25. Минское «Динамо» начинает первый за четыре года плей-офф. Чего ждать от «зубров»
  26. «Готовились к захвату зданий в Гомеле». СК — об экстрадиции Тихановской и деле в отношении ее доверенных лиц
  27. «Тут мы ощущаем жизнь». Как семья горожан обрела счастье в глухой деревне и открыла там бизнес
  28. Жуткое ДТП в Волковысском районе: погибли три человека, в том числе новорожденный ребенок
  29. «Деревня умирает! Здесь живут 4 человека — и все». История Анатолия, который работает в автолавке
  30. Приговор по делу о «ноль промилле»: полгода колонии журналистке TUT.BY и два года врачу с отсрочкой


Лiдчанiн Юрась Гецэвіч ужо сем гадоў вучыць камп’ютар распазнаваць і агучваць беларускія тэксты. Юрась уводзіць тэкст у праграму, націскае на "пераўтварэнне" – і… надрукаваны тэкст імгненна перапрацоўваецца ў аўдыяфайл! Камп’ютар чытае ўслых сінтэзаваным, бы робат з фільма, голасам.

Фото: grodnonews.by
Фото: grodnonews.by

Газета "Гродзенская праўда" паразмаўляла з навукоўцам, якi ўмее размаўляць з камп’ютарам па-беларуску. 

Ці складана было навучыць камп’ютар размаўляць па-беларуску?


– Наша лабараторыя адна з першых на Беларусі распрацавала агульныя прынцыпы і прататыпы сінтэзатараў маўлення, якія падышлі да розных славянскіх моў: беларускай, рускай, украінскай, чэшскай. Працэс сінтэзу маўлення даволі складаны і ў той жа час вельмі захапляючы, працуе над ім вялікая каманда "фізікаў і лірыкаў": лінгвісты, філолагі, стылісты, праграмісты. Што тычыцца беларускай мовы – машына павінна не толькі дакладна прачытаць тэкст, але і ўлічыць асаблівасці вымаўлення слоў, інтанацыйнага афармлення, націскі, асімілятыўнае змякчэнне і г.д.

Гэта справа апошніх гадоў?

– Не, лабараторыя існуе больш за сорак год. Калі яшчэ мяне не было на свеце і камп’ютарныя тэхналогіі толькі пачалі развівацца ў нашай краіне, лабараторыя пад кіраўніцтвам доктара навук Барыса Лабанава пачала займацца тэхналогіямі маўлення: сістэмай распазнавання мовы і сістэмай сінтэзу, пераводам інфармацыі з гукавога выгляду ў тэкст і наадварот.

На каго разлічана ваша праграма? І якое практычнае прымяненне яна знаходзіць?

– Праграма сінтэзу маўлення па электронным тэксце карысная для слабабачачых і сляпых людзей ці тых, хто не можа чытаць, бо, напрыклад, кіруе аўтамабілем. Напрыклад, яна паспяхова выкарыстоўваецца ў Маладзечанскай спецыяльнай агульнаадукацыйнай школе-інтэрнаце для дзяцей з парушэннямі зроку з 2006 года. Можа прымяняцца ў gps-навігатарах, "гаворачых" танометрах, тэрмометрах, вагах і іншых разнастайных электронных прыладах. З яе дапамогай можна чытаць RSS-рассылкі, перакладаць кнігі ў аўдыёфармат, агучваць сайты – усё гэта будзе садзейнічаць развіццю роднай мовы і яе захаванню.

Для вас гэта вельмі важна?


– Так. Бо мова – Божы дар, якім трэба карыстацца, які трэба захоўваць і перадаваць з пакалення ў пакаленне.

У сям’і Вы таксама размаўляеце па-беларуску?

– Безумоўна! Жонка Святлана – філолаг французскай і англійскай мовы – і сынок Сымон таксама размаўляюць на роднай мове. Я ганаруся тым, што свае першыя словы наш сын сказаў па-беларуску. Калі мова будзе жыць у сям’і, яна будзе жыць і ў народзе.

Летась на выставе "TIBO-2013" сапраўдны ажыятаж выклікалі мабільныя аўтаномныя беларускія робаты, якія размаўлялі на беларускай мове.


– Мы імкнемся больш дзейсна ўкараняць сістэму маўлення ў робататэхніку. Каб жалязяка была інтэлектуальнай. І зноў жа, каб наша родная мова больш актыўна ўжывалася ў паўсядзённым жыцці, гучала паўсюдна. Таму шукаем зацікаўленых людзей і адкрыты да супрацаўніцтва.

Даведка

Юрась Гецэвіч – кандыдат тэхнічных навук, загадчык лабараторыі распазнавання сінтэзу маўлення Аб’яднанага інстытута праблем інфарматыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі – разам з камандай вучыць камп’ютар распазнаваць і агучваць беларускія тэксты. 30-гадовы навуковец нарадзіўся ў вёсцы Крупава Лідскага раёна. Вучыўся ў мясцовай сярэдняй школе, потым у гімназіі №1 горада Ліды. Скончыў факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі Белдзярж-універсітэта, магістратуру, аспірантуру, абараніў дысертацыю. Сёмы год працуе ў сферы сінтэзу маўлення і камп’ютарнай лінгвістыкі, выкладае ў БДУ і БДУІР.

P.S. Iнтэрнэт-версія сінтэзатара маўлення па тэксце ад Юрася Гецэвіча. Уводзячы тэкст, пасля націскных галосных пішыце "плюсік", – каб машына бачыла, дзе трэба рабіць націск. 
-15%
-15%
-10%
-20%
-20%
-40%
-40%
-5%
-15%
-20%
0072641