• В Беларуси
  • Наука
  • Интернет и связь
  • Гаджеты
  • Игры
  • Офтоп
  • Оружие
  • Архив новостей
    ПНВТСРЧТПТСБВС
  1. «Среди стран Европы хуже только в Молдове и Албании». Изучили статистику по белорусской науке
  2. «С такой болезнью живут до 30 лет». История Кати и ее сына Вани с миопатией Дюшенна
  3. Журналистку TUT.BY Катерину Борисевич перевели в гомельскую женскую колонию
  4. «Он работает с онкобольными, а потом приходит на сеанс и плачет». Кто и как помогает психологу
  5. Ваш народ от рук отбился. Почему у власти уже сбоит система распознавания «свой-чужой»
  6. Врач — об опасности домашней пыли и том, как часто нужно делать уборку
  7. Курс доллара упал почти до пятимесячного минимума. Что произошло и что будет дальше
  8. В полвторого ночи написал явку с повинной. О какой «взятке» 12-летней давности говорят в суде над Бабарико
  9. «Дорогое удовольствие для государства». Минтруда — о сокращении декрета и пересмотре размера пособий
  10. «Открыл нам неограниченный кредит и разрешил тратить, сколько хотим». Меценат Юрий Зиссер
  11. Йоханнес Бё души не чает в жене и ребенке. Только взгляните на их семейную идиллию
  12. По деньгам выходит дешевле, чем отели. Путешествие на автодоме по Полесью
  13. Погода на неделю: дожди и грозы, но тепло
  14. Помните пса с пробитой головой и оторванным носом? Узнали, что сейчас с ним и ищут ли живодера
  15. Белорусские каналы не будут показывать «Евровидение». Белтелерадиокомпания объяснила причину
  16. Тренер по бегу объясняет, какую ошибку допускают новички и получится ли похудеть с бегом
  17. Зуд и гнойные корочки. Врач называет симптомы чесотки и рассказывает о лечении
  18. В Беларуси сокращается количество банкоматов, инфокиосков и платежных терминалов
  19. Генпрокурор: «Установлены сведения о еще живых нацистских преступниках. Из литовских батальонов СС и Армии Крайовой»
  20. В Минске заработает еще один пункт вакцинации от ковида для всех желающих. Рассказываем, где и когда
  21. Очевидцы сообщили о задержании ОМОНом велосипедистов на Цнянке
  22. Культурная революция в Китае: как школьники вырезали интеллигентов в рамках «классовой борьбы»
  23. Свидетель слышал все происходящее в зале, но суд это не смутило. Журналистке TUT.BY Касперович дали 15 суток
  24. Рост ВВП, долгов и заветные «по пятьсот». Кратко о том, как развивалась экономика в последние 10 лет
  25. Сколько белорусы возмещают за коммунальные услуги и проезд в общественном транспорте
  26. «Не представляет, как будет жить дальше». Поговорили с супругой военного, которому дали 18 лет колонии за госизмену
  27. Смена внешности и запрет на съемку. Лукашенко подписал законы о госзащите и нацбезопасности
  28. Врач рассказывает про анализ, который помогает проверить, все ли у вас в порядке с запасом железа
  29. Крупные компании России в мае не поставляют нефть на «Нафтан». Сырье из Азербайджана также не ждут
  30. Вот какие права и льготы Лукашенко дал арабам для застройки 10 квадратных километров Минска


Лiдчанiн Юрась Гецэвіч ужо сем гадоў вучыць камп’ютар распазнаваць і агучваць беларускія тэксты. Юрась уводзіць тэкст у праграму, націскае на "пераўтварэнне" – і… надрукаваны тэкст імгненна перапрацоўваецца ў аўдыяфайл! Камп’ютар чытае ўслых сінтэзаваным, бы робат з фільма, голасам.

Фото: grodnonews.by
Фото: grodnonews.by

Газета "Гродзенская праўда" паразмаўляла з навукоўцам, якi ўмее размаўляць з камп’ютарам па-беларуску. 

Ці складана было навучыць камп’ютар размаўляць па-беларуску?


– Наша лабараторыя адна з першых на Беларусі распрацавала агульныя прынцыпы і прататыпы сінтэзатараў маўлення, якія падышлі да розных славянскіх моў: беларускай, рускай, украінскай, чэшскай. Працэс сінтэзу маўлення даволі складаны і ў той жа час вельмі захапляючы, працуе над ім вялікая каманда "фізікаў і лірыкаў": лінгвісты, філолагі, стылісты, праграмісты. Што тычыцца беларускай мовы – машына павінна не толькі дакладна прачытаць тэкст, але і ўлічыць асаблівасці вымаўлення слоў, інтанацыйнага афармлення, націскі, асімілятыўнае змякчэнне і г.д.

Гэта справа апошніх гадоў?

– Не, лабараторыя існуе больш за сорак год. Калі яшчэ мяне не было на свеце і камп’ютарныя тэхналогіі толькі пачалі развівацца ў нашай краіне, лабараторыя пад кіраўніцтвам доктара навук Барыса Лабанава пачала займацца тэхналогіямі маўлення: сістэмай распазнавання мовы і сістэмай сінтэзу, пераводам інфармацыі з гукавога выгляду ў тэкст і наадварот.

На каго разлічана ваша праграма? І якое практычнае прымяненне яна знаходзіць?

– Праграма сінтэзу маўлення па электронным тэксце карысная для слабабачачых і сляпых людзей ці тых, хто не можа чытаць, бо, напрыклад, кіруе аўтамабілем. Напрыклад, яна паспяхова выкарыстоўваецца ў Маладзечанскай спецыяльнай агульнаадукацыйнай школе-інтэрнаце для дзяцей з парушэннямі зроку з 2006 года. Можа прымяняцца ў gps-навігатарах, "гаворачых" танометрах, тэрмометрах, вагах і іншых разнастайных электронных прыладах. З яе дапамогай можна чытаць RSS-рассылкі, перакладаць кнігі ў аўдыёфармат, агучваць сайты – усё гэта будзе садзейнічаць развіццю роднай мовы і яе захаванню.

Для вас гэта вельмі важна?


– Так. Бо мова – Божы дар, якім трэба карыстацца, які трэба захоўваць і перадаваць з пакалення ў пакаленне.

У сям’і Вы таксама размаўляеце па-беларуску?

– Безумоўна! Жонка Святлана – філолаг французскай і англійскай мовы – і сынок Сымон таксама размаўляюць на роднай мове. Я ганаруся тым, што свае першыя словы наш сын сказаў па-беларуску. Калі мова будзе жыць у сям’і, яна будзе жыць і ў народзе.

Летась на выставе "TIBO-2013" сапраўдны ажыятаж выклікалі мабільныя аўтаномныя беларускія робаты, якія размаўлялі на беларускай мове.


– Мы імкнемся больш дзейсна ўкараняць сістэму маўлення ў робататэхніку. Каб жалязяка была інтэлектуальнай. І зноў жа, каб наша родная мова больш актыўна ўжывалася ў паўсядзённым жыцці, гучала паўсюдна. Таму шукаем зацікаўленых людзей і адкрыты да супрацаўніцтва.

Даведка

Юрась Гецэвіч – кандыдат тэхнічных навук, загадчык лабараторыі распазнавання сінтэзу маўлення Аб’яднанага інстытута праблем інфарматыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі – разам з камандай вучыць камп’ютар распазнаваць і агучваць беларускія тэксты. 30-гадовы навуковец нарадзіўся ў вёсцы Крупава Лідскага раёна. Вучыўся ў мясцовай сярэдняй школе, потым у гімназіі №1 горада Ліды. Скончыў факультэт прыкладной матэматыкі і інфарматыкі Белдзярж-універсітэта, магістратуру, аспірантуру, абараніў дысертацыю. Сёмы год працуе ў сферы сінтэзу маўлення і камп’ютарнай лінгвістыкі, выкладае ў БДУ і БДУІР.

P.S. Iнтэрнэт-версія сінтэзатара маўлення па тэксце ад Юрася Гецэвіча. Уводзячы тэкст, пасля націскных галосных пішыце "плюсік", – каб машына бачыла, дзе трэба рабіць націск. 
-20%
-30%
-20%
-35%
-10%
-20%
-5%
-5%
-21%
-20%
0069757